Afyonkarahisar'da son günlerde yaşanan olaylar, insanın kanını donduran türden. Kentte sekiz kişinin hayatını kaybettiği silahlı saldırı, ardından bir kadının otomobilinin içerisinde silahla vurularak ağır yaralanması… Birkaç gün içerisinde yaşanan bu olaylar, şiddetin toplum hayatında ne kadar ağır sonuçlar doğurabildiğini bir kez daha gözler önüne serdi.
İnsan hayatının giderek daha kolay hedef hâline gelmesi. Bir insanın
başka bir insanın yaşamına son vermeyi nasıl göze alabildiğini, bir kadının
sırf bir başkasının öfkesi, kıskançlığı veya tahammülsüzlüğü nedeniyle
nasıl ölümle burun buruna gelebildiğini sorgulamak zorundayız.
Şiddet yalnızca sokakta başlamıyor
Şiddeti yalnızca silahların patladığı, bıçakların kullanıldığı veya bir kadının
fiziksel saldırıya uğradığı anlarda aramak eksik bir yaklaşım olur. Şiddetin
çok daha önce başlayan bir dili, kültürü ve toplumsal zemini var. Evde,
sokakta, okulda, iş yerinde ve dijital mecralarda karşımıza çıkan hakaret,
aşağılama, tehdit, baskı ve tahammülsüzlük de bu iklimin parçaları.
Özellikle kadına yönelik şiddet, bu tablonun en acı ve en
görünür başlıklarından biri. Kadınların yaşam hakkı, bir başkasının öfkesine,
kıskançlığına, sahiplenme duygusuna veya kişisel tercihlerine bağlı olamaz. Bir
kadının hayatı, kendi kararlarını verdiği, kendi yolunu çizdiği ve özgürce
yaşamak istediği için tehlikeye girmemeli.
Televizyon dizileri şiddeti nasıl sunuyor?
Gelelim işin bir başka boyutuna: Televizyon dizileri ve haberler. Akşam
saatlerinde ailece televizyonun karşısına geçtiğimizde sıklıkla silahların
konuştuğu, insanların birbirini tehdit ettiği, kadınların aşağılandığı,
intikamın ve kaba gücün ön plana çıkarıldığı sahnelerle karşılaşıyoruz.
Birçok dizide sorunların çözümü konuşmak, anlaşmak veya hukuka başvurmak değil;
silah çekmek, adam dövmek, tehdit etmek ya da intikam almak üzerinden
kurgulanıyor.
Haber vermek başka, şiddeti pazarlamak başka
Medyanın sorumluluğu yalnızca televizyon dizileriyle sınırlı değil. Haber
bültenleri, internet siteleri ve sosyal medya platformları da bu tartışmanın
önemli bir parçası. Bir cinayetin bütün ayrıntılarını tekrar tekrar ekrana
taşımak, saldırı görüntülerini defalarca yayımlamak, failin kullandığı yöntemi
uzun uzun anlatmak ve olayın dehşetini ön plana çıkarmak habercilik değildir.
Kamuoyunu bilgilendirmek ile şiddeti bir gösteriye dönüştürmek arasında ciddi
bir fark bulunuyor. Medya, şiddeti yalnızca aktaran değil,
toplumsal farkındalık oluşturan bir sorumluluk anlayışıyla hareket etmeli.
Çünkü her haberin, her görüntünün ve her başlığın toplumsal algı üzerinde bir
karşılığı var.
Şiddetle mücadele ailede, eğitimde ve toplumsal bilinçte başlar
Peki, çözüm nerede? Öncelikle şiddeti yalnızca yaşandığında kınamakla
yetinmemeliyiz. Ailede çocuklara verilen eğitimden okullardaki rehberlik
çalışmalarına, medyanın yayın politikalarından adli mekanizmalara kadar geniş
bir alanda mücadele yürütülmeli. Çocuklarımıza güçlü olmanın başkalarını
korkutmak olmadığını, erkek olmanın kadına hükmetmek anlamına gelmediğini,
anlaşmazlıkların şiddetle değil konuşarak çözülebileceğini öğretmeliyiz.
Televizyon kanalları, yapımcılar, senaristler ve dijital platformlar da
sorumluluk almalı. Şiddeti reyting uğruna (!) sürekli yeniden
üreten anlayış yerine, insan hayatına, aileye, toplumsal dayanışmaya ve
sağlıklı iletişime değer veren yapımların sayısı artırılmalı. Haber kuruluşları
ise şiddeti pazarlamak yerine şiddetin önlenmesine katkı sunan bir habercilik
anlayışını benimsemeli.
Unutulmamalıdır ki; hiçbir dizi tek başına bir insanı katile dönüştürmez.
Hiçbir haber de tek başına şiddetin kaynağı değildir. Ancak şiddetin
sıradanlaştırıldığı, öfkenin güç olarak sunulduğu ve başkalarının acısının
reyting malzemesine dönüştürüldüğü bir medya ikliminin sonuçlarını görmezden
gelemeyiz.
Afyonkarahisar'da ülkemizin ve dünyanın farklı bölgelerinde yaşanan
her şiddet olayı bize aynı soruyu sordurmalı: Daha kaç insanın hayatını
kaybetmesi, daha kaç kadının, kaç çocuğun şiddete maruz kalması, daha kaç
ailenin dağılması gerekiyor? Şiddete karşı yalnızca sesimizi yükseltmek
değil, şiddeti besleyen dili, anlayışı ve alışkanlıkları değiştirmek
zorundayız. Çünkü şiddetin normalleştiği bir toplumda hiç
kimse gerçekten güvende değildir.
İzmir'in Aliağa İlçesindeki bir Demir Çelik Fabrikasındaki patlamada hayatını kaybeden 17 vatandaşımıza Allah'tan Rahmet, ailelerine başsağlığı dilerim.
Türkiye Cumhuriyeti'nin Kurucusu Ulu Önder Mustafa Kemal Atatürk'ü vefatının 88. yıl dönümünde saygı ve rahmetle anıyorum.
